Lijden of Leiden ? ~ 9 tips om wendbaar om te gaan met emoties bij rouw en verlies

“Degene die je liefhebt en verloren is, is niet meer waar die was, maar altijd waar jij bent”.

dsc_1109

De rauwe kant van rouw
De herfst is het seizoen waarin mijn broer 13 jaar geleden onverwachts stierf aan hartfalen. De eerste paar jaar na zijn overlijden was ik in een diepe rouw gedompeld. Het leek wel alsof ik een hartamputatie had ondergaan. Ik voelde me incompleet en definieerde mijn leven in de tijd mét en de tijd zonder hem. Na enige tijd zocht ik hulp bij mijn rouwproces. Geleidelijk aan werd het verdriet zachter. De rauwheid van de rouw is nu verdwenen en de diepe wond die destijds werd geslagen, grotendeels geheeld.

Unieke band
Ik heb er mee leren leven dat mijn broer er fysiek niet meer is en het een plek gegeven. Geaccepteerd dat zijn leven is gestopt en het mijne verder gegaan, zonder hem. Dankbaar voor het feit dat hij zo intens genoten heeft van zijn leven. Maar het gemis blijft soms knagen. Het gemis van mijn rol als zus en zijn rol als broer. De uniekheid van onze bloedband, die er niet meer is. Het delen van herinneringen uit onze jeugd. Even bellen en elkaars stem horen. Samen naar onze lievelingsmuziek luisteren in de auto. Kibbelen over een meningsverschil en een paar dagen flink de pest aan elkaar hebben. En toch onvoorwaardelijk van elkaar houden. Van die dingen.

Kwetsbaarheid
In deze tijd van het jaar voel ik me vaak meer kwetsbaar dan anders. Herinneringen en beelden uit het verleden komen regelmatig naar boven en probeer ik me voor te stellen hoe mijn broer nu, als 51 – jarige man zou leven. Hoe hij er uit zou hebben gezien. Of hij gelukkig zou zijn geweest. Dat maakt dat mijn emoties dichter aan de oppervlakte komen te liggen en ik bewust mijn weg zoek, in hoe ik er mee om kan gaan.

dsc_1011

Lijden of Leiden
Het overkomt me soms in deze situatie dat gevoelens van verdriet de overhand krijgen en ik de emotie wórd. Dan realiseer ik me dat ik het verleden vast wil pakken om het dicht bij me te houden. Afscheid heb genomen maar eigenlijk geen afscheid wil nemen. Hem bij me wil houden i.p.v. los laten. De pijn wordt eerder groter dan kleiner als ik dit doe. Dit bedoel ik met “lijden”. Door in te zien dat het verleden achter mij ligt en onveranderbaar is, kan ik mezelf leiden in dit proces.

“Don’t follow the past. Don’t invite the future. Just remain in the present moment” (Tulku Lobsang)

Ervaren van gemis is menselijk en onderdeel van een rouwproces. Pijn maakt nu eenmaal onvermijdelijk deel uit van het leven. Je kunt eraan vasthouden of het uit de weg gaan. Grijpen of vermijden. Sommige mensen zijn van mening dat het verdriet dat gemis met zich mee kan brengen, na een bepaalde periode maar “afgelopen moet zijn.” In de praktijk werkt het vaak anders. Ieder mens zoekt zijn eigen weg in het omgaan met emoties. Bovenstaande uitspraak helpt mij als ik laveer tussen vasthouden en loslaten. Het vraagt mij om de pijn die met het verleden is verbonden, niet langer uit te nodigen en verwachtingen omtrent de toekomst los te laten. Eenvoudig door te aanvaarden wat er is in het nu. Te zijn met de pijn en daar vanuit mededogen naar kunnen kijken.

dsc_1125

Alles gaat voorbij
Dit perspectief op verleden, heden en de toekomst zet mij aan om uit het lijden te blijven. Aan het verleden kan ik niets meer veranderen. Controle over de toekomst heb ik evenmin en mijmeren over “hoe het had kunnen zijn”, brengt mij nergens. Wel kan ik een bewuste keuze maken om mijn emoties serieus te nemen en er verantwoordelijkheid voor te dragen. Vanuit het hier en nu aandacht schenken aan het resterende verdriet, zonder erin te zwelgen of mezelf als slachtoffer te zien. Ik beweeg dan door de pijn heen, zodat de pijn mag verschijnen en weer kan verdwijnen. Wetende dat alles weer voorbij gaat, dus ook het lijden.

De kracht van liefde
Wat ik ervaar als ik “voorbij” mijn lijden kijk, is dat ik vanuit liefde en verbondenheid overal en altijd in contact kan zijn met wie of wat ik maar wil. Dat de kracht van liefde de sterkste is die er bestaat en nooit sterft, is voor mij een waarheid geworden. Liefde gaat voorbij mijn pijn en lijden. “Go beyond”, zegt het boeddhisme. Dit besef maakt dat ik het idee omtrent het gemis kan zien als iets dat gebaseerd is op mijn ideeën en ervaringen daarover, en in feite een illusie is. Ook al is mijn broer niet meer in leven, de liefde die ik voor hem voel is onveranderd sterk en krachtig. Hierdoor leeft hij voort in mij en is hij altijd aanwezig. Mijn gevoel van gemis krijgt hierdoor de ruimte, wordt lichter en lost op.

dsc_1104

Wendbaarheid geeft grip
Emoties waarnemen, erkennen, herkennen en er aandacht aan schenken, ik probeer het tot een manier van leven te maken. Met vallen en opstaan. Zonder emoties te verdringen, op te kroppen of uit te leven ten koste van mezelf en mijn omgeving. Wat niet betekent dat ik me nooit meer boos voel of verdrietig, mijn irritaties niet mag uiten en voortdurend een begripvol en vriendelijk masker op zet. Integendeel. Wendbaar omgaan met emoties betekent voor mij dat ik er door heen beweeg en er snel(ler) grip op krijg. Niet blijven hangen in emoties maar er in schakelen, waardoor ze naast elkaar kunnen bestaan. Vanuit diep verdriet, opvlammende boosheid of grote angst kan ik tegelijkertijd oog houden voor schoonheid, vreugde, humor, relativering, moed, vertrouwen, plezier en dankbaarheid. Dit is geen “eitje” wat je 1-2-3 onder de knie hebt, maar wel mogelijk.

Hieronder deel ik 9 tips die je op weg kunnen helpen:

  1. (H) Erkennen
    Herken en erken je emoties. Laat ze er zijn. Benoem ze. Deel ze. Vermijd dat je de emotie wordt.
  2. Gewaar zijn
    Wees gewaar van wat er gebeurt op het moment dat je getriggerd wordt door emotionele pijn. Stel jezelf de vraag: Wat gebeurt en nu met me? Onderzoek het en wees nieuwsgierig, zonder het te analyseren of te willen begrijpen. 
  3. Accepteren
    Accepteer dat je bepaalde dingen niet kunt veranderen en dat daar emoties bij horen. Het enige wat je er aan kunt veranderen, is de manier waarop je met jouw emoties omgaat.
  4. Ruimte maken
    Maak bewust tijd en ruimte om je over te geven aan gevoelens van verdriet en rouw. Bepaal een tijd en plaats om dit te doen. Vind een manier die bij jou past om je emoties te uiten. Kies een setting die “gezond” en veilig is voor jezelf en je omgeving.
  5. Vorm geven
    Lach, huil, stamp, steek je tong uit, brul als een leeuw of sla op een kussen. Maak gebruik van jouw middelen tot expressie. Teken, schilder, dans, beweeg, verklank, musiceer, dicht of schrijf.
  6. Loslaten
    Onderzoek waar je (nog) vasthoudt aan pijn uit het verleden. Klamp je niet vast aan wat geweest is, of aan hoe de dingen hadden kunnen zijn. Heel het, laat het los en geef het vrij. Bedenk een ritueel om het loslaten kracht bij te zetten of maak gebruik van bestaande rituelen. 
  7. Leiden
    Laat gevoelens van schuld, schaamte, verwijt of wrok los. Wees niet te streng voor jezelf, maar blijf wel uit slachtofferschap of zelfbeklag. Don’t let your mind lead you, be the leader of your mind.
  8. In het hier en nu blijven
    Kijk naar wat is, in plaats van wat was. Koester herinneringen vanuit vreugde en dankbaarheid. Toon je emotie zonder te vervallen in sentiment of drama. Houd oog voor liefde en humor.
  9. De keerzijde ontdekken
    Een negatieve of pijnlijke ervaring heeft vaak een positieve keerzijde. Stel je open om steun, troost, warmte en liefde van familie, vrienden of collega’s te ontvangen. Waardeer, koester het, vraag erom als je het nodig hebt. 
  10. Verantwoordelijkheid nemen
    Neem verantwoordelijkheid voor je emoties. Ontstaan emoties vanuit relaties tot anderen, houd dan oog voor jouw aandeel. Schuif “schuld” niet meteen af en neem het jezelf niet al te kwalijk. Blijf vrij van (zelf)oordeel en projectie.
  11. Hulp vragen
    Soms lukt het niet alleen en daar is niets mis mee. Raak je overspoeld door emoties , zit je niet lekker in je vel of functioneer je niet prettig in het dagelijks leven, zoek dan professionele hulp, coaching of ondersteuning in een vorm die bij jou past.

Hoe wendbaar ben jij in emotionele situaties? Wat helpt jou daarbij?
Fijn als je dit deelt in het commentaarveld hieronder. Als dank ontvang je van mij een 10e tip (met een interessant filmpje) over de werking van ons emotionele brein en de invloed ervan op ons geluksgevoel.

Wendbaar omgaan met emoties kan ondersteund worden m.b.v. coaching, mindfulness, beweging of een combinatie daarvan. Wil je meer weten over coaching of ben je geïnteresseerd in mijn aanbod?
Neem dan vrijblijvend contact met mij op.

Voel je vrij om deze blog te delen met anderen.

Namasté,
Janet.

Coach voor LevensKunst
Docent Tibetaanse Bewegingsleer & Mindfulness / Tog Chöd Educator
Vier Fasen Communicatie Trainer
www.janetkunst.nl

Foto’s: Copywright Paul Frankvoort

 

Plaats een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.