Wie regeert? Integriteit als middenweg tussen waarheid en leugen

 

Het is weer woensdagavond. Mijn cursisten druppelen de zaal in en begroeten elkaar voor de Tog Chöd les begint. Een van hen maakt een bedrukte indruk:  “Het was zo’n rotdag vandaag… Ik heb ergens over gelogen en het laat me niet los. In mijn hoofd blijft het maar malen”, vertelt ze. “Waar zit je het meest mee?”, vroeg ik haar.  “Ik loog om er voordeel uit halen voor mezelf en ik wil juist integer zijn. Door te liegen ben ik niet integer”, luidt haar antwoord.

De rest van de groep hoort haar aan en er ontstaat een discussie. Kun je altijd integer zijn? Is het erg om een keer te liegen? Of is liegen in bepaalde gevallen juist geoorloofd? De eerste vraag is een schot in de roos. Altijd integer zijn? “Ja, als je verlicht bent misschien!”

De leugen regeert?
Ik las onlangs een uitspraak van onze huidige minister president: “Ik lieg nooit”. Hiermee wil hij aangeven dat hij integer is en te vertrouwen. Integriteit is een belangrijke kernwaarde in een democratische samenleving en integer denken en handelen is een noodzakelijk streven. Het vormt een belangrijk speerpunt in de aanloop naar nieuwe verkiezingen. Politici maken elkaar in verhitte debatten uit voor leugenaar en zaaien twijfel over elkaars integriteit. Kiezers spreken hun wantrouwen en teleurstelling uit over niet nagekomen verkiezingsbeloften en zeggen hun vertrouwen in de politiek op. Berichten over nep nieuws duiken op en “de leugen regeert” is een veelgehoorde kreet.

Perceptie
Of de premier daadwerkelijk nooit gelogen heeft in zijn politieke hoedanigheid, is afhankelijk van zowel zijn als mijn/jouw perceptie. Wat de één als waarheid beschouwt, kan door de ander opgevat worden als een onwaarheid of leugen. Daarnaast is het de vraag of het bewust achterhouden van informatie waarbij de volledig waarheid buiten schot blijft- wat regelmatig voorkomt in de politiek-  ook beschouwd kan worden als “liegen”.

Vanuit mijn ervaring als communicatietrainer, weet ik dat vasthouden aan je eigen waarheid of opvattingen dualiteit creëert, waarbij het ego-gerichte “ik heb gelijk” de boventoon voert. Je gelijk halen en krijgen voelt aanvankelijk als een overwinning, maar blijkt achteraf een schijnzege, omdat ‘ie gebaseerd is op angst voor (gezicht-)verlies. Voor je het weet raak je verzeild in een welles-nietes discussie, die leidt tot verwijten i.p.v. een duurzame, constructieve dialoog vanuit wederzijds vertrouwen, respect en gericht op gemeenschappelijk belang en welzijn voor alle betrokkenen (win-win situatie)

Liegen om bestwil
Altijd integer zijn in het dagelijks leven blijkt een hele klus. Iedereen betrapt zichzelf weleens op een leugen(tje) om bestwil. Nobody’s perfect. Een politicus kan gouden bergen beloven, of íe het waar kan maken is de vraag. Handelt hij/zij integer in het landsbelang of is er sprake van een zucht naar de macht door loze beloftes te doen en irreële verwachtingen te scheppen? Het is gemakkelijk om met een vinger te wijzen naar politici. Oprechte politiek bedrijven, ik geef het je te doen in deze huidige wereld vol tegenstrijdige belangen. Het nodigt me uit tot de vraag: Hoe integer ben ik zelf? Welke politiek bedrijf ik in het dagelijks leven?

Intentie als uitgangspunt
Integer zijn begint bij je intentie daartoe. Dat begint bij het maken van een bewuste keuze, dat je integer wilt zijn. Het boeddhisme reikt hiervoor een methode aan middels het 8- voudig pad: een leidraad voor integer leven en handelen, door “juist zien, juist denken, juist spreken, juist handelen, juist levensonderhoud, juiste inspanning, juiste oplettendheid en juiste concentratie”.  Een intentie die zuiver, helder en oprecht is, vormt  een waardevolle fundering voor duurzaam denken, communiceren en handelen. Je streeft naar vertrouwenswaardigheid en integriteit, wetende dat je het onder bepaalde omstandigheden niet altijd bent of kunt zijn: Ik lieg nooit, behalve als het wel zo is. Mijn boeddhistische leraar Tulku Lobsang gaf hier een voorbeeld van wat mij altijd is bijgebleven. Hij zei: “Soms moet je liegen” en vertelde over het laatste bezoek dat hij ooit bracht aan een ongeneeslijk zieke studente. Toen hij afscheid van haar nam, sprak hij de woorden: “Tot volgend jaar”, wetende dat de studente stervende was en zij elkaar niet weer zouden zien.

Leugen versus waarheid
Bovenstaand voorbeeld gaat over de kracht van intentie. Vanuit compassie gaf mijn leraar de zieke vrouw hoop i.p.v. haar deze te ontnemen, omdat hij voelde dat ze er nog niet klaar voor was om haar toestand te accepteren. Hiermee liet hij zien dat een leugen soms minder schade aanricht dan de harde, naakte waarheid. Een leugen om bestwil kan een uiting van wijsheid en liefde zijn, als de onderliggende intentie integer is.

Duurzaam
Soms moet je kiezen voor een gulden middenweg tussen een zachte leugen die pijn verzacht of de snoeiharde waarheid die alles vernietigt. Door terug te keren naar je aanvankelijke intentie, krijg je zicht op je eigen handelen. Als je intentie zuiver was en is, kun je jezelf recht in de ogen kijken en vanuit zelf-compassie zeggen: “Ook al heb ik gelogen, dan nog ben ik in mijn kern integer”.  Zoals een mede cursist sprak aan het eind van de les: ”Ook als ik lieg, dan nog houd ik van mezelf”.  Hiermee onderhoud je een duurzame relatie met jezelf en met anderen. En dat is wat de wereld goed kan gebruiken.

Ben jij het hier mee eens? Heeft liegen een functie of ga je altijd voor de waarheid?
Fijn als je jouw mening met me deelt. Dank je wel!

Namasté,
Janet.

Volg en deel dit bericht

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.